Nowa fala inwestycji infrastrukturalnych wymaga nowego podejścia do zarządzania ryzykiem

Kongres

Kongres zgromadził ponad 600 uczestników. Odbył się 15 czerwca 2026 r. w Centrum Nauki Kopernik w Warszawie. Organizatorami byli Zespół Doradców Gospodarczych TOR oraz portal Rynek Infrastruktury. Kongres zgromadził zarówno przedstawicieli administracji, inwestorów, wykonawców, doradców jak i polityków. Dyskusje potwierdziły, że mamy przed sobą zbliżającą się falę nowych inwestycji. Jednocześnie po raz kolejny zarysowały się obszary, które stanowić będą wyzwania dla rynku.

Zbliżające się terminy podpisania umów na inwestycje wielkiej skali będą stanowiły wyzwanie zarówno po stronie wykonawców, jak i zamawiających. Zderzenie na linii procedur administracyjnych, zapewnienia płynności finansowania oraz nowa polityka zakupowa pod hasłem Local Content, to główne zagadnienia Kongresu.

Z perspektywy brokera obsługującego inwestycje infrastrukturalne o wielomiliardowej wartości rynek znalazł się w kolejnym punkcie zwrotnym cyklu koniunkturalnego.

Procedury, a ryzyko

Pierwszym wyzwaniem, które uczestnicy odmieniali przez wszystkie przypadki są procedury administracyjne i spory przed KIO. Problemem samym w sobie są tu wydłużające się terminy postępowań. Wydłużają one proces realizacji inwestycji. Mogą powodować zmiany harmonogramów. Generują ryzyka, przed którymi nie chronią standardowe polisy ubezpieczeniowe. Niezbędne jest świadome zarządzanie ryzykiem finansowym w szerszym ujęciu. Inżynieria finansowa wykonawców ponownie będzie musiała sprostać ryzyku związanemu z nagłymi szkodami materialnymi i ich następstwami, gdzie wspierana może być rozwiązaniami ubezpieczeniowymi. Wyzwaniem będzie jednak zapewnienie rozwiązań dla strat wynikających z długotrwałych opóźnień proceduralnych.

Wykonawcy są co prawda doświadczeni w rozwiązaniach tego typu problemów z codziennego doświadczenia. Liczyć się jednak należy z tym, że skala i ilość nadchodzących inwestycji wyolbrzymić może rozmiar wyzwań. Stąd myśleć należy nad wykształceniem zarówno dodatkowych mechanizmów kontraktowych ograniczających samą ekspozycję, jak i usprawnieniem na polu efektywnego rozwiązywania sporów, by minimalizować czas i koszt postępowań.

Dostępność w aspekcie doświadczenia i płynność finansowa

W mediach najczęściej mówi się i głos mają okazję zabrać najwięksi gracze rynku. Są to zarówno podmioty z polskim rodowodem, jak i międzynarodowe organizacje. Duzi gracze mają bogate doświadczenie, niezbędne dla prowadzenia dużych inwestycji. Posiadają też niezbędny dostęp mechanizmów finansowania działalności operacyjnej, często na bardzo korzystnych warunkach. Skala daje tu wymierny, pozytywny efekt.

Ważne jest jednak, by pamiętać – na co zwrócili uwagę uczestnicy kongresu – że duże przedsiębiorstwa, czy budowlane, czy projektowe, stanowią dosłownie ułamek rynku. Realizacja inwestycji opiera się na dziesiątkach tysięcy mniejszych firm budowlanych. A jeżeli weźmiemy pod uwagę dostawców surowców, produktów i usług związanych pośrednio z realizacją, mówimy o setkach tysięcy przedsiębiorców i przedsiębiorstw.

To od nich zależy, czy i jak wykonany zostanie najniższy i najbardziej organiczny poziom prac, we wszystkich, w tym w tych największych projektach. Dbanie o ich pozycję leży zarówno w interesie większych podmiotów, jak i interesie państwowym.
Trzeba więc pamiętać o towarzyszących im na co dzień wyzwaniach. Dwa najpowszechniejsze to wymogi związane z oczekiwanymi od nich wiedzą i doświadczeniem oraz konieczność zagwarantowania płynności finansowej na przewidywalnych i rozsądnych warunkach.

Zamawiający w szczególności publiczni, przy organizowaniu przetargów i wymagań im towarzyszących powinni każdorazowo analizować niezbędne wiedzę i doświadczenie w oparciu o realne potrzeby. Takie rozwiązanie wymaga z kolei zapewnienia im szybkiej ścieżki dostępności doradców technicznych, a także przejrzystych i transparentnych metod określania wiedzy i wymagań. W tym kontekście głosy i oczy uczestników zwracały się w kierunku rozwiązań certyfikacyjnych jako elemencie rozwiązania. Takie rozwiązania, przyjęte choćby przez naszych południowych sąsiadów, pozwalają na wczesnym etapie ocenić możliwość dostępu do ubiegania się o udział w wykonawstwie danej inwestycji.

Drugi aspekt to płynności finansowa. Tu w praktyce rynkowej coraz częściej wskazuje się gwarancje ubezpieczeniowe jako alternatywę dla gwarancji bankowych i systemów kaucyjnych. Rozwiązania ubezpieczeniowe pozwalają odciążyć linie kredytowe i pozwalają lepiej alokować kapitał na bieżącą działalność. I choć rynek ubezpieczeniowy może stanowić tu realne wsparcie, dobrze byłoby wprowadzić rozwiązania systemowe z poziomu polskiego Państwa, pozwalające lepiej zabezpieczyć interes mniejszych podmiotów rynku. Tak w zakresie ryzyka związanego z ograniczeniem dostępu do inwestycji na poziomie wymagań (choćby okresów dla gwarancji finansowych), jak i na poziomie ochrony w przypadku sytuacji trudnych lub nieprzewidywalnych.

Lokalny udział gospodarczy

Polityka Local Content była jednym z najszerzej dyskutowanych zagadnień Kongresu. Jest to zagadnienie wzbudzające na co dzień szereg pytań. Od tego jak rozumiemy Local Content zależy to jakie działania w jego interesie podjąć należy.

Często Local Content rozumiany jest jako wzrost wskaźnika lokalnego PKB, a metodą jego sprawdzenia wzrost obrotów firm z siedzibą w Polsce. Sam wzrost PKB powinien być jednak co do zasady pochodną mądrej polityki wspierania lokalnego zaangażowania gospodarczego w inwestycje.

Prawdziwym celem strategii kreowania i wspierania lokalnego udziału gospodarczego powinno być m.in. świadome i celowane ściąganie i transfer technologii i know-how, lokalny rozwój strategicznych łańcuchów produkcyjnych, dotowanie i wspieranie istotnych, a czasem niedochodowych nisz przemysłu oraz zapewnienie alternatywnych łańcuchów dostaw. Często elementem takiej polityki jest świadome ograniczenie rozwoju w obszarach bez silnej podstawy biznesowej. Przy czym na cel biznesowy należy patrzeć także z perspektywy głównych „udziałowców”, tj. obywateli, a więc i naszego Państwa. Takie podejście może pozwolić na wykształcenie środowiska dla rozwoju rodzimego kapitału.

Elementem prowadzenia polityki skutecznie wspierającej Local Content może być także czasowe ograniczenie apetytu na najlepsze i najnowsze rozwiązania, na rzecz wspierania rozwoju rozwiązań funkcjonujących lokalnie i ułatwianie im rozwoju poprzez choćby dopuszczenie w obecnych specyfikacjach przetargowych. Gwarancje zakupowe i wieloletnie zamówienia choćby części zamiennych dla tworzonej infrastruktury mogą także silniej uzasadnić i wykreować rozwój inwestycji na poziomie lokalnym.

Można więc zmienić model myślenia o Local Content z szukania narzędzi dla obrony polskiego rynku na budowanie świadomego rozwoju tego rynku. Z uwzględnieniem zarówno doświadczeń i kapitału zagranicznego, jak i budowania lokalnych możliwości.

Pamiętać należy, że głównymi narzędziami prowadzenia zindywidualizowanej polityki w tym zakresie są rozwiązania miękkie, jak kodeksy dobrych praktyk czy polityki (stanowiące wskazanie aniżeli nakaz) oraz mądrze dobierane obiektywne kryteria funkcjonalne.

Pozytywny sygnał i kierunki działań

Kongres jednoznacznie pokazał, że rynek infrastrukturalny wchodzi w fazę wysokiej intensywności inwestycyjnej, w której o powodzeniu projektów decydować będzie już nie tylko dostęp do kapitału czy skala portfela zamówień, lecz także zdolność do świadomego zarządzania ryzykiem w warunkach rosnącej złożoności inwestycji i otoczenia regulacyjnego.

Z tej perspektywy szczególnego znaczenia nabiera rola wyspecjalizowanego doradztwa łączącego kompetencje ubezpieczeniowe, finansowe i kontraktowe. Doświadczenia GrECo, zdobyte przy obsłudze największych projektów infrastrukturalnych w regionie, pokazują, że odpowiednio zaprojektowane programy zarządzania ryzykiem oraz wykorzystanie nowoczesnych instrumentów (w tym gwarancji ubezpieczeniowych i dedykowanych rozwiązań dla ryzyk opóźnień czy przerw w realizacji) mogą realnie zwiększać stabilność i przewidywalność inwestycji.

W nadchodzących latach przewagę rynkową osiągną ci uczestnicy, którzy będą w stanie nie tylko realizować kontrakty, ale również aktywnie zarządzać ich ekspozycją na ryzyko. Na sposób systemowy i aktywny, a nie reaktywny. W tym kontekście GrECo, jako partner wydarzenia i aktywny uczestnik debaty, konsekwentnie wzmacnia swoją rolę doradcy wspierającego rynek w bezpiecznym przeprowadzaniu inwestycji przez kolejną fazę cyklu koniunkturalnego.

XIV Kongres Infrastruktury Polskiej potwierdził, że potencjał rozwoju pozostaje bardzo wysoki. Kluczowym wyzwaniem pozostaje jednak to, aby za tym potencjałem nadążyły mechanizmy zarządzania ryzykiem. Zarówno na poziomie pojedynczych kontraktów, jak i całego systemu inwestycyjnego.

Autor: Andrzej Szefler Ekspert ds. ubezpieczeń OC | Broker ubezpieczeniowy GrECo Polska